تذكر 1 - جاى ترديد نيست كه هيچ ترجمه اى هر اندازه هم دقيق بوده باشد ، نميتواند معنايى را از زبانى به زبان ديگر چنان منتقل نمايد كه هيچگونه تغيير و تصرفى در آن معنا صورت نگيرد ، زيرا خصوصيات كلمات و اشكال جمله بندى و مفاهيمى كه از حروف گوناگون در يك زبان متداول است ، مستند به ريشه هاى روانى و اجتماعى و محيطى و تاريخى مردمى مىباشد كه با آن زبان سخن مىگويند . همچنين از نظر فصاحت و زيبايى ، گاهى يك يا چند جمله با كلمات و حروف خاصّ در زبانى مثلاً عربى گرفته مىشود و معناى منظور را با فصاحت و زيبايى ادا مىكند ، در صورتى كه اگر همان چند جمله با خصوصيات مزبور به زبان فارسى ترجمه شود ، اگر چه اصل معنا منتقل به لغات فارسى مىگردد ، ولى فصاحت و زيبايى را كه در عربى داشت از دست مىدهد . بعنوان مثال : در خطبهء يكم « الذي لا يدركه بعد الهمم ولا يناله غوص الفطن » . اگر ما بخواهيم عين اين دو جمله را به فارسى ترجمه كنيم ، چنين مىشود : « آن خداوندى كه همت هاى دور يا دوري همت ها او را درك نمىكند و فرو رفتن هشيارى ها به او نايل نمىگردد . » درست است كه معناى منظور از دو جملهء مزبور در اين ترجمه آمده است ، ولى زيبايى و فصاحت بسيار عالى كه در آن دو جمله و حتى نكته اى كه در كلمهء « بعد » وجود دارد ، از بين رفته است . لذا ما مجبور شديم در عين حال كه معانى منظور از جملات امير المؤمنين ( ع ) را بطور كامل در فارسى منعكس مىنماييم ، گاهى يك كلمه يا يك حرف اضافه يا منها نمودهيم و يا تغييرى در شكل جمله بندى ، تا حدّى كه لطف و فصاحت جملات نهج البلاغه را هم از دست ندهيم ، صورت داديم مثلا دو جلمهء فوق را به ترتيب زير ترجمه كرديم ( وهمت هاى دور پرواز آدميان از درك و